آئين نخل‌گرداني در روستاي تاريخي ابيانه

مريم اميري- هر ساله با فرا رسيدن ايام محرم مراسم خاصي در سرتاسر کشور برگزار مي‌شود، اين مراسم در نقاط مختلف ايران متفاوت است، به خصوص در شهرهاي مرکزي و کويري با مراسم ويژه و آداب و رسوم خاصي برگزار مي‌شود.

يکي از اين مراسم در روز تاسوعا و عاشورا در روستاي تاريخي ابيانه در40 ‪ کيلومتري شهر "نطنز" در استان اصفهان برگزار مي‌شود که با نام "نخل گرداني" مشهور است .

نخل‌گرداني يکي از آداب مشهور عزاداري براي امام سوم شيعيان در ايران است که با عنوان سمبل تشييع پيکر مقدس سيد الشهدا (ع) در روز عاشورا برپا مي‌شود و به طور عمده در شهرهاي مرکزي ايران نظير يزد، نائين، کاشان و حتي برخي روستاهاي مناطق کويري برگزار مي‌شود.

نخل‌ عبارت است از اطاق کوچکي که ديواره‌هاي عمودي در دو طرف آن شبيه يک سرو است و از چوب و ديواره‌هايي شبکه‌دار ساخته مي‌شود.

نخل را با انواع پارچه، شال و ترمه مي‌آرايند و در روزهاي عزا مخصوصا عاشورا آن را طي آدابي بر دوش مي‌کشند و همراه عزاداران در شهر مي‌گردانند و در پايان مراسم به جاي اولش که معمولا تکيه‌اي است، بر مي‌گردانند.

در کتاب «سرزمين من ايران» نوشته (زيبا عرشي و نصرالله کسرائيان)، درباره نخل گرداني در ابيانه چنين آمده است: «نخل که اسکلتي چوبين است، در روز تاسوعا با پارچه‌هاي رنگي و در روز عاشورا با پارچه‌هاي مشکي و زيورآلات نذري پوشانده مي‌شود. درحالي که بر دوش مردان و پسران حمل و به وسيله دسته‌هاي عزادار دنبال مي‌شود در محله‌ها و کوچه‌هاي روستاي ابيانه گردانده مي‌شود.

مردي که بر بالاي نخل جاي مي‌گيرد، هدايت آن را برعهده دارد. در گذرگاه‌ها بر سر راه نخل، بز و گوسفند قرباني مي‌کنند و اسپند مي‌سوزانند.

نخل را در برابر خانه‌هايي که نذر داشته يا در آن سال عزيزي را از دست داده باشند، بر زمين مي‌گذارند. ساکنين دو محله بزرگ ابيانه که صاحب نخل هستند، در رقابتي آشکار سعي بسيار در با شکوه‌تر کردن مراسم خود دارند.

نخل ده پايين، روز عاشورا تا سرچشمه‌اي که در پايين ده قرار دارد و با درختان کهن احاطه شده برده مي‌شود، رسم است که در روز عاشورا نخل را بر زمين نگذارند آن را از حسينيه تا سرچشمه مي‌برند و در سرچشمه به زمين مي‌گذارند و عزاداران پس از خوردن ناهار نذري، نخل را به قرارگاه آن ( حسينيه) باز مي‌گردانند.

در ده بالا نيز نخل گرداني در مسير مشخصي گردانده مي‌شود و آيين آن مشابه محله پايين است .نخل هر منطقه فقط در محدوده همان محله گردانده مي‌شود و مجاز نيست که به محدوده محله ديگر وارد شود.»

مدير پايگاه ميراث فرهنگي روستاي تاريخي ابيانه نيز در باره اين مراسم به ميراث آريا(chtn)، مي‌گويد : در روستاي تاريخي ابيانه دو محله وجود دارد که هر کدام از اين محله‌ها داراي يک نخل هستند بر اين اساس دو نخل در روزهاي عاشورا و تاسوعا گردانده مي‌شوند. اين نخل‌ها هر کدام به محله‌اي از ابيانه تعلق دارند، محله پايين و محله بالا. در اين روزها هرکدام از اين نخل‌ها با آداب خاصي مسيرهاي مشخصي از ابيانه را بايد طي کنند. نخل‌گرداني هر دو محله همراه با مراسم و مناسکي خاص است .

عظيمه رياحي دهکردي مي‌افزايد: آيين عزاداري سنتي عاشوراي حسيني در روستاي تاريخي "ابيانه" با حضور هيات‌هاي مذهبي و دستجات سينه‌زني و زنجيرزني برگزار مي‌شود .

وي ادامه مي‌دهد: در اين روز جمع زيادي از عزاداران از ساير نقاط کشور به اين روستا سفر مي‌کنند و هيات‌هاي عزادار بر طبق سنت همه ساله در سوگ سيد و سالار شهيدان حضرت امام حسين (ع) و ياران با وفاي آن حضرت به نوحه‌سرايي و عزاداري مي‌نشينند.

رياحي اضافه مي‌کند: عزاداري سنتي عاشورا در دو بخش بالاي ده و پايين ده برگزار مي‌شود و در هر يک از اين بخش‌ها آيين سنتي "نخل گرداني" با فريادهاي حسين حسين عزاداران برگزارمي‌شود.

وي مي‌گويد: اين دو نخل در محل خاصي، به هم رسيده پس از احترام به يکديگر، دوباره توسط نخل‌گردان‌ها به محدوده بالا و پايين ده انتقال داده مي‌شوند و در اين محل عزاداران در سوگ شهادت امام حسين (ع) به نوحه سرايي و عزاداري مي‌پردازند.

وي خاطر نشان مي‌کند: اين مراسم هم در روز عاشورا و هم در تاسوعاي حسيني در اين روستا برگزار مي‌شود، نخل روستا را با پارچه‌هاي مختلف و نقره تزئين مي‌کنند و افراد براي رفع حاجت به آن دخيل مي‌بندد .

پس از پايان مراسم عزاداري مردم ابيانه با پختن غذاي نذري تمامي عزاداران و ميهمانان شرکت‌کننده را به خوردن نذري دعوت مي‌کنند .


آيين‌ نخل‌گرداني چندين قرن است که بدون هيچ تغييري در ابيانه از توابع نطنز برگزار مي‌شود ، اين مراسم نيز همانند بسياري از مراسم معنوي و مذهبي کشور ما ريشه در فرهنگ و آداب و رسوم مردم ايران دارد و مي‌تواند به عنوان يکي از جاذبه‌هاي گردشگري مذهبي در کشور مورد توجه قرار گيرد، اميدواريم با توجه بيشتر به اين مراسم بتوانيم از آن به عنوان يکي از جاذبه‌هاي گردشگري کشور براي جذب بيشتر گردشگران داخلي و خارجي استفاده کنيم

به اشتراک گزاری مطلب