زندگی کتابی است ، که بدون سفر یک صفحه آن بیشتر خوانده نمی شود.

(Augustine of Hippo)

 

احمد ترابي- بقاياي اين معبد در محله اي بنام دوخواهران(شمال شرقي نهاوند) در زير خروارها خاک مدفون است. اين اثر تاريخي در سال 193ق.م به دستور آنتيخوس سوم از جانشينان اسکندر براي همسر خود به نام ملکه لائوديسه(لائوديکه) احداث شده و يکي از مهمترين آثاري که از اين محوطه بدست آمده کتيبه اي است بر روي يک تخته سنگي که به خط يوناني نگاشته شده که در سال 1322 هـ.ش هنگام برداشت از خاک محله بدست آمده است.

اين کتيبه حاوي عناوين و اختياراتي است از آنتيخوس ،سومين حکمران مقدوني، به ملکه و خواهرش لائوديسه، که به حاکم سلوکي تحت امرش مندموس در نهاوند ابلاغ شده و به فرمان مندموس مضمون نامه شاه بر روي سنگي به ابعاد 45 ×85 سانتي متر به خط يوناني قديم و درسي و دو سطر حک شده،تاريخ کتيبه سال 119 از ماکانديکوس است که با سال 193 ق. م تطبيق مي کند و هم اکنون به همراه چندين مجسمه کوچک مفرغي در موزه ملي ايران باستان نگهداري مي شود.

متن کتيبه در سال 1949 ميلادي توسط لوئي روبر ترجمه شده و در مجله هفتگي هلينکا به زبان فرانسه منتشر شده است .سپس ترجمه فرانسوي کتيبه توسط علي حاکمي به زبان فارسي انجام شد . اين محوطه تاريخي در سال 1327 به شماره 374 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

به منظور شناسايي محل معبد لائوديسه در تابستان 1384 هيأت کاوش محوطه لائوديسه به سرپرستي آقاي رهبر کارشناس ارشد بازنشسته سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري کشور عمليات گمانه زني ،بررسي و مطالعه آغاز شد.

باوجود محدوديت هايي که براي گمانه زني وجود داشت. هيأت توانست يازده گمانه آزمايشي در ابعاد مختلف و در فاصله هاي متفاوت بزند. نهايتاً بعلت مشکلات فراوان(گمانه زني در منازل که بر روي محوطه تاريخي قرار گرفته اند) سرپرست هيأت پيشنهاد کردند چند منزل مسکوني ک حدود آنها بر روي نقشه مشخص شده خريداري شود تا در فرصت مناسب نسبت به کاوش آنها اقدام شود.

در اين راستا در سال جاري (1387) از محل اعتبارات استاني تعدادي از منازل مذکور تملک شد و اميدواريم با تأمين اعتبار کاوش گسترده به منظور شناسايي معبد لائوديسه آغاز شود .

در دوره سلوکي گذاشتن نام پادشاه يا همسر او بر کلني ها(شهرها) معمول بوده، کلني ها وقتي توسعه پيدا مي کردند. لقب بوليس مي گرفتند. آنتيخوس سوم در فرماني که بر طبق کتيبه مکشوفه تأييد مي شود دستور داد که معبدي بنام همسرش ساخته شود که به همين نام (( لائوديسه)) معروف شده بود. دراين دوره در تاريخ ايران با بنياد گرفتن شماري شهر به گونه پوليس ممتاز است. شهر و شهرک‌هاي سلوکي در طول جاده بزرگ موسوم به خراسان يا جاده ابريشم ايجاد شده بود که شواهد باستان شناسي استقرار آنها را در دينور کرمانشاهان،نهاوند ،همدان و در خورهه محلات تأکيد دارد. ايجاد اين شهرها در راستاي اهداف يوناني کردن ايرانيان و تسلط بر راههاي ارتباطي دنبال مي شد و به تبع آن نيز شهرها بر اساس الگوها و معيارهاي شهر سازي سلوکيان ساخته مي شد.

يافته ها و داده هاي باستان شناسي شامل کتيبه، مجسمه هاي مفرغي،ستون، سر ستون و .... حکايت از وجود ساختمان‌هاي با عظمت دوره سلوکي دارد که در زير بدان‌ها اشاره مي شود.

کتيبه سنگي: اين کتيبه بر روي يک تخت سنگ مرمر و به خط يوناني مشتمل بر امتيازاتي است که شرح آن عنوان شد و در برگيرنده دو متن است.

متن اول
مندموس به اپلودوروس و به کليه صاحب منصبان شهر لائوديسه درود مي فرستد که پس از اين اعلاميه مي بايست مواد فرماني که شاه به من نوشته است ضميمه شود و روي سنگي از آن سواد برداريد. سپس نوشته اي که مقرر داشته اند مطالعه نموده و آن را محفوظ نگاهداريد.و سنگ را در معروفترين زيارتگاه‌هاي شهر نگاه داريد. خوش باشيد سال 119 دهم ماه يانه مدس.

متن دوم
شاه آنتيخوس به مندموس سلام مي رساند و دستور مي دهد که به شئونات خواهر ما ملکه لائوديسه بيافزائيد و از او قدرداني کنيد. اين امر براي ما بسيار ضروري است. شما براي اينکه او در زندگانيش با مهر و محبت و مراقبت شديد خود را نشان داد . بلکه او هنوز نسبت به خدايان داراي عشق و احترام بي پايان است. بنابراين ما با مهر و علاقه دستور مي دهيم و موافقت خود را با اين امر اعلام مي داريم. که او از جانب ما به اين افتخار نايل گردد. خصوصاً مصمم هستيم همانطوري که در تمام قلمرو ما انتخاب کاهنين بزرگ از طرف ما انجام مي شود. بدين نحو در اين محل کاهنه هايي از طرف ملکه لائوديسه تعيين گردد. در حالي که حامل تاج هاي طلا و تصاوير او خواهند بود. سپس نام آنها در اسناد بعد از کاهنين نياکان ما و خود ما ثبت گردد.و خلاصه بعد از آنکه نام ملکه لائوديسه در تمام قلمرو تو به عنوان کاهنه بزرگ معروف و مشهور گرديد. کليه کارها بر طبق گفتار ما انجام گرفت. مفاد فرمان را بر روي سنگي ثبت نمايند. تا وقف اين مکان مقدس گردد. و بالاخره اين عمل بسيار پسنديده اي که نسبت به خواهر ما انجام داديم. نتايج آن در حال و آينده آشکارخواهد شد. سال 119 ا زماه کانديکوس .

پيکره هاي کوچک مفرغي: مجسمه کوچک مفرغي با ويژگي ها و مشخصه هاي دوران هلني نمونه هاي از مجسمه هاي الهگان و خدايان يوناني را نشان مي دهد. در ميان اين مجسمه هاي کوچک زئوس، آتنا،آپولو، و دمتر را مي توان باز شناخت.

مجسمه زئوس- مجسمه مفرغي انساني به سبک يوناني که در دست راست گلي دارد و دست چپ به طرف گردن برگشته و با نوارهاي برجسته،مردي است با ريش بلند و در حاليکه موهاي بافته او دور سر جمع شده اند و حالت وقار و سنگيني خاصي بدان داده است.

لباس او شامل پارچه بدون دوخت که تا کمي بالاتر از قوزک پا را مي پوشاند و دور کمر پيچيده شده است. و سر ديگر آن از پشت روي شانه چپ امتداد يافته و در جلو به طور آزاد افتاده است. چين‌هاي لباس به طور عمودي و افقي است. که وضعيت طبيعي پارچه در اينجا مشخص شده . بازوي چپ بطور افقي تا مقابل شانه بالا رفته و سپس از آرنج به طرف بدن روي پاي چپ تکيه داده است. پاي راست روي پاشنه تکيه دارد و کمي جلوتر از پاي چپ قرار گرفته است. سينه ستبر و عضلات قوي اين مجسمه القاء کننده قدرت است. مجسمه زئوس از تناسب نسبي برخوردار است. زيرا نسبت سر به تمام بدن کمي بيشتر از (يک به هفت) است.

مجسمه آتناپارتنوس- مجسمه مفرغي انساني با کلاه تاج دار شبيه به سبک يوناني که در دست راست صفحه مدوري دارد و در دست چپ به حالت نيزه در دست تا بالاي سر آورده است و دست گره نشان داده شده که بيانگر آنست که مسلح به نيزه بوده است. بخشي از موهاي مجعد از زير کلاه مخروطي نمايان است و لباس او از سه قسمت تشکيل شده، اول زير پوشي است که داراي آستين‌هايي تا آرنج بوده و کاملاً به بدن چسبيده اند. و در جلوي سينه فقط يقه آن به وسيله نواري مشخص شده، بخش دوم لباس بلندي است که پاها را مي پوشاند. کمربندي محکم روي اين لباس بلند بسته شده اين لباس بدون آستين که روي شانه راست گره خورده است. در اصطلاح يوناني خيتون ناميده مي شود.چين هاي پارچه از بالا به پايين زيادتر بخصوص در بخش پايين بيشتر اما در بخش بالا صاف و بدون چين است. پارچه سومي ايماتيون روي شانه چپ بطور مورب افتاده بطوري که نصف بدن را مي پوشاند. در مورد تصويري که روي سينه الهه است بايد گفت که تصويري از (( مدوزيا گورکن)) است که در اثر خاصيت سحرآميزي که در چشم هاي ((مدوز)) است هرکس به آن نگاه کند به سنگ تبديل مي شود که بعنوان نوعي طلسم مورد استفاده قرار گرفته است.

معبد لائوديسه(شهر سلوکي نهاوند) در زير خروارها خاک پنهان مانده است و با توجه به ارزشمند بودن آن اثر تاريخي و فرهنگي ضرورت دارد با مطالعات و کاوش هاي گسترده باستان شناختي زنده و احياء شود که اين موضوع حمايت مقامات استاني و سازمان ميراث فرهنگي ،صنايع دستي و گردشگري کشور را مي طلبد که خود در توسعه گردشگري و اشتغال زائي سهم بسزائي خواهد داشت و بعنوان يکي از مناطق تاريخي و بين المللي به جهانيان معرفي خواهد شد. /104

معاون ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري همدان
DESIGN BY SOORI
تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت برای مدیران این سایت محفوظ می باشد