زندگی کتابی است ، که بدون سفر یک صفحه آن بیشتر خوانده نمی شود.

(Augustine of Hippo)

 

موزه مفاخر استان مرکزي سال گذشته و همزمان با دهه مبارک فجر در عمارت تاريخي خاکباز شهر اراک گشايش يافت تا مکاني براي معرفي برخي از سرشناس‌ترين شخصيت‌هاي علمي، مذهبي، سياسي و فرهنگي اين استان باشد.

در اين مقاله سعي شده است علاوه بر نگاهي اجمالي به موزه و ساختمان آن برخي شخصيت‌هاي سرشناس استان نيز معرفي شوند.

ساخت بناي مذکور در اواخر دوره قاجاريه توسط حاج سيدحسين خاکباز آخرين فرزند ذکور مرحوم آيت‌الله حاج آقا محسن اراکي آغاز و در سال 1308 شمسي به اتمام رسيد.

نوع اين بنا کوشکي با تزئينان آجري که خاص دره قاجاريه است ساخته شده و داراي 2 ايوان شرقي و غربي است. همچنين اين ساختمان داراي 11 اتاق، حمام خصوصي قديمي و 2 قنات يکي در محوطه ساختمان به نام قنات ده و ديگري در زير آب انبار به نام قنات‌خان حاکم است. قنات ده موقوفه مرحوم حاج آقا محسن اراکي و قنات‌خان حاکم توسط ميرزا علي‌اکبر خان تفرشي موسوم به دوام الدوله که حاکم عراق عجم (اراک) در زمان ناصرالدين شاه بوده احداث شده است.

مادر چاه قنات ده در کرهرود و مادر چاه قنات خان حاکم در جاده کرهرود در حوالي رودخانه خشک است. اين بنا در سال 1379 توسط سازمان ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري استان مرکزي به شماره 3338 در تاريخ 25 اسفند 79 در فهرست ميراث ملي ثبت شد و در سال 1384 با همکاري استانداري استان مرکزي و اداره کل ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري، ورثه مرحوم خاکباز و تلاش شهروندان فرهنگ دوست از ورثه خريداري شد.

اين بنا توسط اداره کل ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري استان مرکزي مرمت و به عنوان موزه مفاخر استان براي علاقه‌مندان به فرهنگ و هنر و مفاخر ايران اسلامي در بهمن‌ماه 1388 افتتاح و مورد بهره‌برداري قرار گرفت.

اين موزه از بخش‌هاي مختلف شامل تالار حضرت امام‌خميني(ره)، تالار مفاخر مذهبي و ديني، تالار مفاخر علمي و فرهنگي، تالار اميرکبير، تالار قائم‌مقام فراهاني، تالار مفاخر در قيد حيات، تالار سرداران شهيد، مرکز اسناد و مدارک مفاخر، کارگاه مرمت و عکاسي، حمام قديمي و خصوصي خانواده، آب‌انبار و قنات، نگارخانه و فروشگاه عرضه محصولات فرهنگي و هنري تشکيل شده است.

در اين موزه سرديس‌ها به همراه آثار چاپ شده و اسناد، عکس‌ها و گزارش‌هاي متعلق به امام خميني(ره)، اميرکبير، قائم‌مقام فراهاني، پروين اعتصامي، کربلايي کاظم کريمي ساروقي، ملامهدي نراقي، ملا احمد نراقي، ميرزا حسن آشتياني، سلمان ساوجي، پروفسور حسابي، دکتر محمد قريب، آيت‌الله اراکي، علي‌اکبرخان فراهاني، استاد فتحعلي واشقاني فراهاني، شهيدچمران، شهيد محلاتي، ميرزا عيسي فراهاني، ضياء‌الدين عراقي، عباس سحاب و فخرالدين عراقي به نمايش درآمده است.

آيت‌الله عظمي امام خميني(ره): آيت‌الله حاج آقا روح‌الله مصطفوي(موسوي) خميني در بيشتم جمادي‌الثاني سال 1320 قمري در خانواده‌اي روحاني در شهر خمين متولد شدند. ايشان در 22 بهمن‌ماه 1357 به طور رسمي حکومت جمهوري اسلامي را در ايران اعلام و مدت 11 سال رهبري جمهوري اسلامي ايران را عهده‌دار بودند و سرانجام در ساعت 24 روز 13 خرداد سال 1368 به معبود حقيقي پيوستند و در جوار شهداي انقلاب در بهشت زهراي تهران طي مراسم با شکوهي به خاک سپرده شدند.

اميرکبير: تولد مرحوم اميرکبير در سال 1223 قمري در روستاي هزاوه اراک بوده است. اميرکبير پس از جلوس ناصرالدين شاه به سلطنت در هجدهم شوال سال 1264 به لقب اتابک اميرکبير ملقب شد، اما دربار تهران به خاطر حسادت به وي فرمان قتل وي را از شاه گرفت و وي را در حمام فين کاشان به قتل رساندند. سال مرگ اميرکبير سال 1269 قمري ذکر شده که عمر وي را 46 سال نشان مي‌دهد.

قائم‌مقام فراهاني: ميرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهاني اهل هزاوه فراهان اراک در سال 1193قمري متولد شد. وي در طول عمر خود صدارات محمدشاه قاجار را بر عهده داشت، اما سياست حاسدان سبب شد که وي را در ماه صفر 1251 در سن 58 سالگي خفه کنند و بدين قرار به زندگي مردي از بزرگان ايران آن زمان خاتمه دهند. مرحوم قائم‌مقام علاوه بر مشاغل سياسي از لحاظ ادبي نيز داراي آثاري است که عمده‌ترين آنها منشأت آن مرحوم است.

ميرزا عيسي فراهاني: ميرزا عيسي مشهور به ميرزاي بزرگ فراهاني پدر ميرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهاني و از سادات حسيني فراهان است که به خاطر استعداد ذاتي که داشت به وزارت عباس ميرزا منصوب و به قائم مقام ملقب شد. ميرزا عيسي در 25 ذيقعده 1237 هجري قمري در تبريز و در اثر بيماري وبا در گذشت.

پروفسور محمود حسابي: مرحوم حسابي در سال 1281 شمسي در تهران متولد شده و اصالتاً اهل تفرش بود. وي تنها شاگرد ايراني انيشتين بوده و از سوي جامعه علمي جهاني به عنوان مرد اول علمي جهان در سال 1990 ميلادي برگزيده شد و در سال 1366 به عنوان پدر فيزيک ايران ملقب شد. مرحوم حسابي در 12 شهريور سال 1371 پس از 89 سال زندگي پربرکت بدرود حيات گفت و طبق خواسته خودش در زادگاه خانوادگي‌اش در شهر تفرش به خاک سپرده شد.

دکتر محمد قريب: مرحوم دکتر محمد قريب در سال 1288 شمسي در تهران متولد شد و اصالتاً اهل گرکان آشتيان بود. وي پايه‌گذار طب اطفال و موسس انجمن پزشکي کودکان بود. مرحوم قريب در اول بهمن 1353 در سن 65 سالگي دارفاني را وداع گفت و در شهر قم به خاک سپرده شد.

آيت‌الله العظمي اراکي: حضرت آيت‌الله العظمي اراکي در 24 جمادي‌الثاني سال 1312 قمري در اراک متولد شد. وي طي مدت 35 سال تدريس فقه و اصول، بسياري از اساتيد و بزرگان حوزه علميه را پرورش داد. مرحوم اراکي در سال 1415 قمري پس از 103 سال عمر طولاني و پر برکت دار فاني را وداع گفت و در شهر قم مدفون شد.

سلمان ساوجي: ولادت سلمان در اوايل قرن هشتم و در حدود سال 709 هجري قمري در ساوه اتفاق افتاد. اهميت سلمان ساوجي در قصايد شيوايي است که شيوه‌اش متمايل يه سبک سخن شاعران قصيده‌گوي قرن ششم و آغاز قرن هفتم است. سلمان در اواخر عمر خويش در ساوه انزوا جست و گرفتار پريشاني شد و در همين حال درماندگي و انزوا در دوازدهم صفر 778 هجري قمري زندگي را در زادگاه خويش ساوه ترک گفت.

فخرالدين عراقي: شيخ فخرالدين عراقي ملقب به فخرالدين در سال 610 هجري در کميجان متولد شد. وي از شاعران بلند مرتبه ايران در قرن هفتم هجري است. از آثار او مي‌توان به لمعات، منظومه 10 فصل و غيره اشاره کرد. وي در هشتم ذي‌القعده سال 688 هجري در سن هفتاد و هشت سالگي به جوار رحمت حق پيوست.

دکتر مصطفي چمران: مرحوم چمران در سال 1311 شمسي در ساوه متولد شد. پس از انقلاب اسلامي ابتدا به سمت معاون نخست وزير و سپس به سمت وزير دفاع منصوب شد و نسبت به ايجاد نخستين گروه پاسدار انقلاب اسلامي اقدام کرد. چمران در سحرگاه يکم خردادماه 1360 در منطقه سوسنگرد به درجه شهادت نائل آمد.

شهيد شيخ فضل‌الله محلاتي: فضل‌الهد محلاتي در سال 1309 در شهرستان محلات به دنيا آمد. وي در همه جريان‌هاي پيروزي انقلاب، نقشي فعال داشت. شهيد محلاتي در يکم اسفند سال 1364 آنگاه که با جمعي از نمايندگان مجلس و ديگر بزرگان عازم جبهه‌هاي نبرد بودند در هواپيما و بر فراز آسمان اهواز مورد اصابت دو فروند جنگنده عراقي قرار گرفت و به همراه چهل تن از بهترين ياران امام شربت شهادت را نوشيدند.

آقا علي‌اکبر خان فراهاني: معروفترين نوازنده تار دربار ناصري، آقا علي‌اکبر خان فراهاني بود که درجه و ميزان هنروري وي به حدي بود که گويند در تعقيب نماز عشا يکي از سوره‌هاي قرآني را نواخته است که شنوندگان تشخيص داده‌اند سوره مبارکه يس است.

فتحعلي واشقاني فراهاني: فتحعلي واشقاني فراهاني فرزند عليقي فراهاني است. وي به سال 1309 خورشيدي در دهکده واشقان در بخش فراهان به دنيا آمد.

ميرزا حسن آشتياني: وي فرزند ميرزا جعفر آشتياني از روحانيون بزرگ آشتيان بود. ميرزا حسن آشتياني دانشمندي محقق بود و در جنبش تنباکو از نقش بسيار مهمي برخوردار بود. ميرزا حسن‌آشتياني در سن 71 سالگي در تهران فوت کرد و پس از انتقال به نجف اشرف در صحن علي‌بن ابيطالب (ع) به خاک سپرده شد.

آقا ضياء‌الدين عراقي: شيخ علي ملقب به ضياء‌الدين در سال 1278 هجري قمري در اراک قدم به عرصه وجود نهاد. آقا ضياء‌الدين فقيه جليل‌القدري بود که از جمله آثار وي مي‌توان به حاشيه برعروة الوثقي، حاشيه برفوايد الاصول و بسياري تاليفات ديگر اشاره کرد. وفات آن عالم بزرگوار در 28 ذي‌القعده سال 1361 هجري قمري اتفاق افتاد و پيکر مطهرش در صحن شريف اميرالمومنين(ع) در نجف به خاک سپرده شد.

پروين اعتصامي: در 25 اسفند 1285 شمسي در تبريز به دنيا آمد. او يکي از نامورترين شاعران معاصر زن است که در سال 1314 ديوانش را براي نخستين‌بار به زيرچاپ برد. اشعار پروين غالباً قصيده، قطعه، مثنوي و مسمط است. پروين اعتصامي در شانزدهم فروردين 1320 شمسي به خاطر بيماري حصبه چشم از زندگي فروبست.

عباس سحاب: وي در شهرستان تفرش متولد شد. وي پيشکسوت تاريخ تحول کارتوگرافي در ايران بود. از مرحوم سحاب 700 قطعه اثر قلمي و ترسيمي بر جاي مانده که هم اکنون در موسسه سحاب موجود است.

ملامهدي نراقي: حاج ملامهدي يا محمدبن ابي‌ذر از حکماي عصر و فضلاي زمان خود بود که علاوه بر فقه، علوم عقليه، در حساب و هندسه و رياضي و نجوم و ادبيات يدي طولي داشت. وي در سال 1209 هجري قمري در نجف اشرف درگذشت.

ملااحمد نراقي: حاج ملااحمد نراقي متخلص به صفايي فرزند حاج ملا مهدي نراقي است. وي علاوه بر اجتهاد و اجراي فتواي در امور معاش و معاد، در فن رياضي و هندسه و نجوم نيز خود را مشهور عالم ساخته است. وي در بيست و سوم ربيع الثاني 1245هجري قمري در نراق و به علت وبا در گذشت و در صحن علي‌بن ابيطالب (ع) به خاک سپرده شد

DESIGN BY SOORI
تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت برای مدیران این سایت محفوظ می باشد