زندگی کتابی است ، که بدون سفر یک صفحه آن بیشتر خوانده نمی شود.

(Augustine of Hippo)

 

غروب آفتاب ، آخرين هياهوي روستا را تا آپارتمان‌هاي صخره‌اي هزار ساله بدرقه مي‌کند. در اين خانه‌هاي چند طبقه پهلو به پهلو، نه از صداي مشاجره در آپارتمان‌هاي شهري بر سر جاي پارک و ديرکرد شارژ ساختمان خبري است نه نشاني از تابلوهايي که ناسزايي را حواله اجداد صاحبان کيسه‌هاي زباله دم در آپارتمان و خانه شان کرده. در روستاي صخره‌اي کندوان ، آپارتمان‌هايي با نماي شبيه به هم سنگي کنار هم جا خوش کرده‌اند و طبق يک يقين ناشي از تجربه چندين و چند ساله مي‌دانند که دزدي قرار نيست شبانه به خانه‌هايشان بزند چرا که هر همسايه در اين روستاي کوچک، برخلاف اغلب زندگي‌هاي شهري آپارتماني، حواسش به ساکنان کران‌هاي صخره‌اي ديگر هم هست. کندوان با تمام خانه‌هاي شگفت‌انگيز و زيباي داخل کوه‌اش،علاوه بر همه عجايب، عنوان «روستايي با پيشينه هزار سال آپارتمان نشيني» را نيز بر پيشاني دارد.
کران‌هاي کندوان؛ اولين آپارتمان‌هاي سنگي روستايي
معماري صخره‌اي روستاي کندوان آن را به معجزه‌اي از طبيعت در دل کوه شبيه کرده است. روستايي با ده‌ها کران جورواجور، چندتائي، جفتي، تکي، مخروطي شکل و دوک مانند که بر اثر فعل و انفعالات آتشفشاني کوه‌هاي سهند به وجود آمده. کران‌ها در اصطلاح محلي قَيَه (به معناي صخره) ناميده مي‌شوند.
 
بهروز عمراني عضو هيئت علمي پژوهشگاه ميراث فرهنگي کشور مي‌گويد: با توجه به شکل مخروطي و دوکي صخره‌ها، رشد فضا و ايجاد آن در کندوان برعکس روستاهاي ديگر در ارتفاع صورت گرفته است.
يعني اغلب کران‌ها داراي طبقات مختلفي هستندکه دسترسي به آنها به جز موارد استثناء تنها از راه‌هاي مشخص کناره کران‌ها بوده و از داخل هيچ نوع ارتباطي وجود ندارد. تعداد طبقات و فرم فضاهاي داخلي کران‌ها بستگي به حجم و شکل آنها دارد.
بهروز عمراني همچنين توضيح مي‌دهد: اين آپارتمان‌هاي روستايي عموماً دو طبقه هستند، ولي در مواردي کران‌هاي سه و چهار طبقه نيز مشاهده شده. ابعاد آنها براي رعايت مسئله ايمني و ايستائي نسبتاً کوچک است.
طبقات اول کرانها اکثراً به علت کم نور بودن و وسعت زياد، به صورت آغل و طبقات دوم و سوم و چهارم اکثراً به صورت مسکوني مورد استفاده قرار مي‌گيرند. تنها در برخي موارد از طبقه چهارم به عنوان انباري نيز استفاده شده است.
اين واحدها به جز مواردي خاص، داراي نماي خارجي بوده و پنجره و نورگير در آنها تعبيه شده است.کارشناسان مي‌گويند، جريان حرارت مابين داخل و خارج کران‌ها به دليل جدار مستحکم و ضخيمشان چندان محسوس نيست، به همين جهت فضاي داخلي در تابستان‌ها خنک و در زمستان‌ها گرم است. به علت نحوه قرارگيري خاص کران‌ها در کنار يکديگر، سطوح مخروط‌ها موجب شکسته شدن باد شده و قرارگيري در و پنجره‌ها در داخل فضاي ديوار مانع از ورود برف و باران به داخل مي‌شود. با توجه به سختي و صيقل يافتگي و بادوام بودن سنگ‌هاي مخروطي، نيازي به ايجاد پوشش سقفي نبوده و سنگ‌ها با توجه به شرايط سخت اقليمي به خصوص در زمستان‌ها، کران‌ها را از هر نوع گزند جوي مصون نگاه مي‌دارند.
بنا بر گفته‌هاي عمراني، عضو هيئت علمي پژوهشگاه ميراث فرهنگي کشور، روستاي کندوان در مجموع يازده جاباي (محله) دارد. شيارهاي متعدد داخل که آبروهاي طبيعي نيز هستند کران‌ها را از يکديگر جدا کرده و شکل طبيعي کوچه‌هاي روستا را ايجاد نموده‌اند و بر روي بعضي از شيارها پل‌هائي از چوب ساخته‌اند که کراني را به کران ديگر مربوط مي‌کند.
 
عناصر دروني کران‌ها و روابط بين فضاها
عناصر معماري درون کران‌ها به دو صورت با کاربري مسکوني و کاربري عمومي شکل گرفته‌اند که در کاربري مسکوني، فضاهاي داخلي نسبت به نيازها و عملکردهاي خاص تقسيم‌بندي شده‌اند. عباس رفيعي يکي از صاحبخانه‌هاي کندواني است که در توصيف کاربري داخل کران‌ها مي‌گويد: فضاي اصلي کران هم به صورت اتاق نشيمن و خواب و هم به صورت اطاق پذيرائي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. ساير فضاهاي داخلي شامل يوک يري، آستانا، مطبخ و صندوق خانه (گزنه) مي‌شود.
وي ادامه مي‌دهد: يوک يري محــل نسبتــاً بــزرگ و مسـطحي در ديواره اطاق اصلي است که براي گذاشتن لحاف، تشک، جاجيم و البسه مورد استفاده قرار مي‌گيرد. آستانا قسمت ورودي هر کران است که در کران‌هاي بزرگ شست و شوي ظروف، لباس و حتي خود اهالي خانه نيز در اين قسمت انجام مي‌گيرد. مطبخ نيز معمولاً خارج از اتاق اصلي و در حفره مجاور آن است. صندوق خانه يا گزنه هم انبارهاي کوچک درون کران هستند که مايحتاج هفتگي خانوار از قبيل حبوبات، گندم، جو و آرد در آنها نگاهداري مي‌شود. همچنين محل خاصي به نام اودونلوخ(محل نگهداري سوخت و هيزم) نيز در مجاورت برخي از کران‌ها براي نگاهداري پهن گاو و گوسفند و هيزم سوختي از آنها تعبيه گرديده است.
 
کف سازي روستاي تاريخي کندوان برگرفته از معماري صخره‌اي آن
علاوه بر مشخصات تاريخي، کندوان در معماري و مرمتش هم سرآمد است. مبلمان کندوان که برگرفته از جريان زندگي روستانشيني است طوري طراحي شده که تمامي مسائل مربوط به زندگي اجتماعي روستائي را در نظرگرفته که مي‌توان از آنها به وضعيت قرارگيري طويله‌هاي در کوچه‌ها، خانه‌هاي مسکوني، انبارها و همچنين معابر اصلي و فرعي روستا که تماماً با استفاده از فنون مهندسي معماري سنتي صورت پذيرفته اشاره کرد.کف‌سازي کندوان با استفاده از پلان مبلمان قديمي روستا و دانش سنتي و بومي مردم آن اجرا شده است؛ به کار گيري مصالحي که امکان دسترسي به آنها آسان بوده و داشتن مقاومت بالا در برابر سرماي شديد و کوهستاني منطقه هم از ديگر تدابير ويژه در اين روستا به شمار مي‌رود. آسفالت شش هزار متر از محوطه باستاني روستا به وسيله مصالح بومي روستا، اجراي اصولي فاضلاب روستاي کندوان و همچنين زميني کردن کابل‌هاي انتقال برق که در ميان روستاهاي دست کند بي نظير بوده ديگر روش‌هاي مدرن مرمتي است که بر زيبايي هاي اين روستا افزوده است.
DESIGN BY SOORI
تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت برای مدیران این سایت محفوظ می باشد